วารสารห้องสมุด

ห้องสมุดจะมีการจัดทำวารสารห้องสมุด โดยเฉพาะห้องสมุดมหาวิทยาลัย เพื่อใช้ในการสื่อสารทั้งกลุ่มภายในและภายนอก และสามารถจัดเนื้อหาได้กว้างกว่าจดหมายข่าว โดยมีวัตถุประสงค์ในการจัดทำ คือ

  1.  เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่การใช้ห้องสมุด
  2. เพื่อแจ้งรายชื่อหนังสือใหม่
  3. เพื่อเสนอข่าว กิจกรรมต่างๆ ความเคลื่อนไหวของห้องสมุดและวงการห้องสมุด
  4. เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่งานของห้องสมุด
  5. เพื่อเสนอข่าวสาร ความรู้ บทความที่น่าสนใจ งานวิจัยสาขาบรรณารักษศาสตร์ และสนเทศศาสตร์
  6. เพื่อประชาสัมพันธ์ห้องสมุด
  7. เพื่อเป็นสื่อในการส่งเสริมความเข้าใจอันดีระหว่างห้องสมุดกับผู้ใช้ห้องสมุด
  8. เพื่อเป็นสื่อกลางในการทราบปัญหาและความต้องการของผู้ใข้บริการและผู้รับบริการ
  9. เพื่อเป็นคู่มือช่วยในการค้นคว้าหาหนังสือ วารสาร เอกสารในสาขาวิชาที่ห้องสมุดให้บริการ
  10. เพื่อเสนอสิ่งที่น่าสนใจในห้องสมุด

เนื้อหาวารสารห้องสมุดจึงมีเนื้อหาหลากหลายกันตามวัตถุประสงค์ของการทำ โดยทั่วไปจะมีเนื้อหา ดังนี้ (Collison 1956: 34-37; Jolliffe 1968: 169-171: วิสิทธิ์ จินตวงศ์  2519: 273-275)

  1. การแนะนำวัสดุใหม่ในห้องสมุด ซึ่งประกอบด้วย หนังสือทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ วารสาร และสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นๆ จะให้รายละเอียดทางบรรณานุกรมของวัสดุใหม่แต่ละรายการ อาจมีหน้าปก หรือมีการทำบรรณนิทัศน์
  2. บทความวิชาการ งานวิจัย ข่าวสาร ความรู้ในสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์ สนเทศศาสตร์ และสาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง
  3. บทความสารคดี
  4. ข่าวห้องสมุด ประกอบด้วย ข่าวกิจกรรม ข่าวบริการของห้องสมุดและข่าวความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับบุคลากรของห้องสมุด
  5. ดรรชนีวารสาร เพื่อประโยชน์ในการค้นหาบทความในวารสาร โดยให้รายละเอียดทางบรรณานุกรมของบทความนั้นอย่างครบถ้วน จัดเรียงตามหัวเรื่อง ผู้ใช้ห้องสมุดสามารถใช้ประโยชน์จากแหล่งค้นคว้าได้เต็มที่
  6. เรื่องน่ารู้จากวารสารเป็นการสรุปบทความที่น่าสนใจจากวารสารให้รายละเอียดทางบรรณานุกรมของวารสารอย่างครบถ้วน ผู้ใช้ห้องสมุดสามารถอ่านบทสรุปได้โดยไม่ต้องอ่านจากต้นฉบับ หรือถ้าสนใจก็สามารถติดตามอ่านได้จากวารสารตามรายละเอียดจากแหล่งที่มาของบทความได้
  7. บริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า เสนอคำถามที่ห้องสมุดได้รับจากผู้ใช้ห้องสมุดนำมาถ่ายทอดให้ผู้ใช้ห้องสมุดสามารถใช้เป็นแหล่งค้นหาคำตอบที่ต้องการได้ เนื่องจากจะบอกถึงคำถามและคำตอบ ซึ่งใช้เป็นแหล่งค้นคว้าที่ผู้ใช้สามารถค้นหาคำตอบได้
  8. คอลัมน์คำถาม-คำตอบ หรือชี้แจงแถลงไข ซึ่งจะช่วยให้ห้องสมุดทราบถึงปัญหาที่ผู้ใช้ต้องการให้แก้ไข และห้องสมุดสามารถชี้แจงหรืออธิบายปัญหาหรือข้อข้องใจต่างๆ ของผู้ใช้ได้ เป็นโอกาสที่ห้องสมุดสามารถสื่อสารกับผู้ใช้ห้องสมุดได้โดยตรง
  9. สถิติต่างๆ ของห้องสมุด เช่น จำนวนวัสดุที่จัดซื้อ หรือวัสดุที่ได้รับบริจาค จำนวนหนังสือที่ให้บริการยืม จำนวนผู้ใช้บริการ เป็นต้น

ปัจจุบัน ห้องสมุดอาจมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการทำเป็นวารสารอิเล็กทรอนิกส์ หรือมีการปรับเอาเนื้อหาบางข้อข้างต้นมาเผยแพร่ที่หน้าเว็บไซต์ของห้องสมุดแทน

ตัวอย่าง รายชื่อวารสารที่สำนักหอสมุด หรือห้องสมุด สังกัดสถาบันอุดมศึกษา จัดทำและเผยแพร่ บางรายชื่อหยุดดำเนินการแล้ว

  • วารสารโดมทัศน์ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • วารสารวิทยบริการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
  • วารสารสารนิเทศ  สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และ ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
  • วารสารสารสนเทศ สำนักวิทยบริการ สถาบันราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • วารสารสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  • วารสารสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยทักษิณ
  • วารสารสำนักหอสมุดกลาง สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
  • อินฟอร์เมชั่น  สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • บรรณสาร สพบ.  สำนักบรรณสารการพัฒนา สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
  • บรรณสาร มศก.ท.  หอสมุดสาขาวังท่าพระ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศิลปากร
  • รังสิตสารสนเทศ  สำนักหอสมุดและศูนย์สารสนเทศ มหาวิทยาลัยรังสิต
  • วารสารบรรณศาสตร์  สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และ ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
  • วารสารบรรณารักษศาสตร์  ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ

รายการอ้างอิง

วิสิทธิ์ จินตวงศ์. “การประชาสัมพันธ์ห้องสมุด.” วารสารห้องสมุด 20 (กรกฎาคม-สิงหาคม 2519): 261-282.

Collison, Robert L. Library Assistance to Readers. 2nd. ed. London : Crosby Lockwood & Son, 1956.

Joffiffe, Harold. “Publication and Other Printed Matter.” In Public Library Extension Activities, pp. 152-179. 2nd. ed. London : Library Assoication, 1968.

คู่มือการใช้ห้องสมุด

คู่มือการใช้ห้องสมุด เป็นการสื่อสารประเภทหนึ่งที่ห้องสมุดจัดทำ อาจกล่าวได้ว่า ไม่มีการให้บริการของห้องสมุดใดที่จะสมบูรณ์ได้ ถ้าปราศจากคู่มือการใช้ห้องสมุด ซึ่งให้รายละเอียดเกี่ยวกับแหล่งบริการและวิธีการที่จะใช้บริการเหล่านั้น (Collison 1956 : 32)

การจัดทำคู่มือการใช้ห้องสมุด มีวัตถุประสงค์ในการจัดทำ ดังนี้ (Fox 1977 : 296-303)
1. เพื่อเสนอข่าวสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับบริหารงานห้องสมุดซึ่งมีผลต่อผู้ใช้ห้องสมุด
2. เพื่อเสนอข่าวสารที่เกี่ยวกับพัฒนาการใหม่ๆ ของห้องสมุด
3. เพื่อเสนอข่าวสารที่เกี่ยวกับหนังสือและการให้บริการ
4. เพื่อแนะนำผู้ใช้ในการใช้ประโยชน์จากห้องสมุด
5. เพื่อการประชาสัมพันธ์ห้องสมุด

อ่านบทความฉบับเต็ม

รายงานประจำปี (Annual Report)

รายงานประจำปี (Annual Report) จัดเป็นหนังสือรายปีประเภทหนึ่ง ส่วนมากเป็นหนังสือที่จัดทำโดยหน่วยงานราชการ องค์การ สถาบันต่าง ๆ เพื่อเสนอต่อคณะกรรมการบริหาร หรือองค์กรบริหารอื่น ๆ ของหน่วยงาน และเพื่อเผยแพร่เกี่ยวกับกิจกรรมขององค์กรในรอบปีงบประมาณที่ผ่านไปแก่บุคคล ทั่วไป ในรายงานประจำปีจะมีเรื่องเกี่ยวกับผลการดำเนินงานในรอบปีที่ผ่านไปของ องค์การ งบประมาณและการใช้จ่าย รายนามผู้บริหารหรือบุคลากร อาจมีการเปรียบเทียบกับผลงานในปีก่อน ๆ และการคาดคะเนผลงานในปีต่อ ๆ ไปด้วย
Continue reading