Collection Analysis (ตอนที่ 3)

ที่ผ่านมาห้องสมุดมักจะวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศหรือประเมินทรัพยากร สารสนเทศ เพียงมุมมองในด้านการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ และด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ด้วยหลักสถิติเบื้องต้น เช่น การวิเคราะห์การหาผลรวม ค่าเฉลี่ย การหาจำนวนการจัดหาหนังสือในแต่ละหมวดแต่ละสาขา หรือของจำนวนการยืมและคืนหนังสือในช่วงปี 2530-2545 ห้องสมุดมหาวิทยาลัยในประเทศไทย มักจะมีการทำวิทยานิพนธ์ และวิจัย ในเรื่องการจัดหาและการใช้หนังสือของห้องสมุด… ในช่วงปี… (ดูตัวอย่างในภาคผนวก1) เพื่อวิเคราะห์เพียงว่าในช่วงปี …  มีการจัดหาหนังสือ เป็นร้อยละ เท่าไร ในสาขาใด ซึ่งจะสรุปได้เป็นเพียงภาพใหญ่ว่า ใช้งบประมาณในการจัดซื้อหนังสือสาขาใด มากน้อย เพียงใด หรืออาจจะศึกษาเฉพาะบางสาขาวิชา ที่เริ่มเปิดหลักสูตรใหม่ เทียบกับทรัพยากรสารสนเทศที่มีอยู่เดิม ในการต้องจัดหาเพิ่มเติมหรือความเหมาะสมของทรัพยากรสารสนเทศที่มีอยู่กับการ รองรับสาขาวิชาที่จะเปิดขึ้นใหม่ และ/หรือทราบแต่เพียงว่า หนังสือเล่มใดถูกยืมไปมากน้อยเพียงใด ไม่ได้ศึกษาขั้นลึกลงไปถึงผู้ใช้ที่ยืม เป็นใคร เช่น เป็นนิสิต นักศึกษา คณะ หรือระดับใด อาจจะเนื่องจากข้อมูลที่เป็นการบันทึกด้วยมือ ไม่ได้เอื้อในการจัดเก็บข้อมูลเพื่อนำมาวิเคราะห์ในเชิงลึกมากขึ้นได้ ความไม่มีความรู้ หรือความไม่สันทัดในการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ในการทำมาประมวลผลข้อมูล ทำให้ไม่สามารถนำข้อมูลเหล่านั้นมาปรับปรุงการให้บริการที่สอดคล้องหรือ เหมาะสมกับความต้องการของผู้ใช้ หรือไม่สามารถนำมาเป็นข้อมูลเพื่อใช้ในการตัดสินใจหรือวางนโยบายการจัดหา ทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดได้
Continue reading

Collection Analysis (ตอนที่ 2)

วิธีการวัดหรือวิเคราะห์เพื่อประเมินทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุด เพื่อประโยชน์ในการจัดหาทรัพยากร การต่ออายุ หรือการตัดสินใจเลิกซื้อ หรือเลิกการบอกรับวารสาร ฐานข้อมูลออนไลน์ ฯลฯ ห้องสมุดอาจมีวิธีการวัดเพื่อประเมินทรัพยากรอยู่แล้ว แต่การวัดโดยการรวมวิธีหรือเครื่องมือใหม่เข้ามานี้จะช่วยให้เห็นภาพรวมทั้ง หมดได้ดี ไม่เพียงแต่ช่วยให้การจัดหาทรัพยากรสารสนเทศมีประสิทธิภาพขึ้น แต่สามารถจัดหาได้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้มากขึ้น และช่วยให้ห้องสมุดประหยัดเงินและเวลาอีกด้วย

เบเกอร์ และแลนแคสเตอร์  (Baker and Lancaster อ้างถึงใน Crawley-Low, Jill V. : 2002) ได้ชี้แนะ 2 วิธีพื้นฐานในการประเมินทรัพยากรสารสนเทศ ได้แก่

  •  การใช้ข้อมูลทรัพยากรสารสนเทศเป็นหลัก เพื่อพิจารณาถึงขนาดและความหลากหลายของ collection
  • การใช้ข้อมูลผู้ใช้ทรัพยากรสารสนเทศเป็นหลัก เพื่อเน้นการเป็นผู้รับทรัพยากรสารสนเทศ Continue reading

ชุมชนนักปฏิบัติ (Community of Practice – CoP)

ชุมชนนักปฏิบัติ (Community of Practice – CoP) คือ กลุ่มของคนซึ่งมาแลกเปลี่ยนความรู้ ปัญหา หรือความสนใจในหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง และเรียนรู้วิธีการเพื่อให้สามารถปฏิบัติหรือทำให้ดีขึ้นกว่าเดิม เป็นการแลกเปลี่ยน และสร้างทักษะ สร้างความรู้ และความเชี่ยวชาญให้เกิดขึ้นในกลุ่ม บ่อยครั้งที่เน้นในการแลกเปลี่ยนวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุด (Best practices) ชุมชนนักปฏิบัติได้กลายเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากทุกวันนี้ องค์กร กลุ่มทำงาน ทีมงาน และแม้แต่ตัวบุคคลเอง ต้องทำงานร่วมกันในแนวทางใหม่ ความร่วมมือข้ามองค์กรจึงเป็นสิ่งสำคัญ ชุมชนนักปฏิบัติจึงเป็นรูปแบบใหม่สำหรับการเชื่อมโยงคนที่มีจิตใจในการเรียนรู้ การแลกเปลี่ยนความรู้ และความร่วมมือ ไม่ว่าจะเป็นรายบุคคล เป็นกลุ่มและถือว่าเป็นการพัฒนาองค์กร
Continue reading

การทบทวนหลังทำงาน หรือหลังปฏิบัติ หรือหลังกิจกรรม (After Action Review-AAR)

เป็นการทบทวนหรือเป็นกระบวนการเพื่อวิเคราะห์ว่าเกิดเหตุอะไร สาเหตุของการเกิด และจะสามารถดำเนินการให้ดีกว่าเดิมได้อย่างไร โดยเอาบทเรียนจากความสำเร็จและความล้มเหลวของการทำงานที่ผ่านมา เพื่อนำมาซึ่งการพัฒนาหรือการปรับปรุงการทำงาน การทำ AAR เป็นรูปแบบของกลุ่มทำงานที่สะท้อน ความมีส่วนร่วมในการทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้น อะไรคือสิ่งที่เกิดขึ้นจริง สาเหตุของการเกิดและสิ่งที่ได้เรียนรู้คืออะไร

การทำ AAR เริ่มใช้เป็นครั้งแรกโดยกองทัพสหรัฐอเมริกา เพื่อสะท้อนถึงการทำงานโดยการจำแนกถึงจุดแข็ง จุดอ่อน และสิ่งที่ต้องปรับปรุง
Continue reading

Collection Analysis (ตอนที่ 1)

คำว่า “Collection” เป็นคำที่คุ้นเคยสำหรับบรรณารักษ์ นักเอกสารสนเทศ รวมทั้งผู้ที่ปฏิบัติงานในห้องสมุด ศูนย์สารสนเทศ สถาบันบริการสารสนเทศ ซึ่งหมายถึง ทรัพยากรสารสนเทศ ที่ห้องสมุดจัดหาให้บริการ

ห้องสมุดมักจะมีการแบ่งทรัพยากรสารสนเทศออกเป็นหลายๆ Collection และหลายหมวดหมู่ ไม่ว่าจะมีการแบ่งเป็นกี่ Collection ก็ตาม ห้องสมุดก็ให้บริการทรัพยากรสารสนเทศเหล่านั้น พร้อมๆ กับการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศเข้ามาอย่างต่อเนื่อง
Continue reading

บรรณารักษ์ และห้องสมุดในภาพยนตร์กว่า 100 เรื่องของฮอลลีวูด

ที่เขียนเรื่องนี้ เพราะเกิดแรงบันดาลใจจากภาพยนตร์เรื่อง A Beautiful Mind แต่ก่อนหน้านั้น ก็มีเรื่อง Lorenzo’s Oil หรือน้ำมันลอเรนโซ ที่ชอบมากๆ เพราะ Lorenzo’s Oil ฉายให้เห็นการค้นคว้าข้อมูลในห้องสมุดอย่างหนัก เพื่อให้ได้ข้อมูลการรักษาโรคของลูกชายวัย 5 ขวบ ที่เป็นโรค ALD (adrenoleukodystrophy) ที่รักษายาก และจะตายในอีก 1-2 ปี หลังจากที่พบว่าเป็น เห็นบทบาทของบรรณารักษ์และฉากการใช้ห้องสมุดเป็นแหล่งหาข้อมูลวิชาการเยอะ มากของกับพ่อแม่ของลอเรนโซ (อ่านบทวิจารณ์ของภาพยนตร์เรื่องนี้ที่ http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=loveinthesky&group=2 และ http://www.gotoknow.org/posts/162860)

Continue reading