หนังสืออนุสรณ์งานศพ

จากหนังสือพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เรื่อง ทัวร์น้องโจ้ ซึ่งเป็นการเสด็จพระราชดำเนินเยือนประเทศออสเตรเลีย เสด็จฯ ทอดพระเนตรหอสมุดแห่งชาติออสเตรเลีย ทรงบันทึก[1]ถึงหนังสือประเภทที่หอสมุดแห่งชาติออสเตรเลียสนใจมากที่สุด คือ หนังสือที่พิมพ์แจกในงานศพ เป็นหนังสือที่เผยแพร่ความรู้ที่ดีมาก เลยทำให้นึกถึง หนังสือประเภทอนุสรณ์งานศพ ขึ้นมา เพราะเป็นจริงดังที่หอสมุดแห่งชาติออสเตรเลียสนใจ เนื่องจาก เนื้อหาในหนังสืออนุสรณ์งานศพส่วนใหญ่จะมีประวัติของผู้เสียชีวิต ซึ่งถ้าเป็นบุคคลสำคัญด้วยแล้ว แหล่งข้อมูลตรงนี้จะเป็นแหล่งข้อมูลที่สำคัญ และโดยตรง เนื่องจากเป็นผู้ใกล้ชิดผู้เสียชีวิตเป็นผู้รวบรวม นอกจากจะมีชีวประวัติของผู้เสียชีวิตแล้ว ยังประกอบด้วย คำไว้อาลัย ของญาติพี่น้อง บุคคลสำคัญที่มีความสัมพันธ์กับผู้เสียชีวิต เนื้อหาอื่นๆ ซึ่งอาจจะเกี่ยวข้องกับผู้เสียชีวิต เช่น ผู้เสียชีวิตเป็นแพทย์ หรือโรคที่ทำให้เสียชีวิต ก็จะเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับโรคต่างๆ การดูแลสุขภาพ บางครั้ง เป็นเนื้อหาที่่เขียนขึ้นมาใหม่ หรือตัดตอนหรือคัดมาจากบทหนึ่งในหนังสือ แต่ที่เห็นมากมักจะเป็นเนื้อหาทางศาสนา[2] การปฏิบัติธรรม การดำเนินชีวิต ธรรมะในชีวิตประจำวัน และบางทีเนื้อหาบางอย่างนั้นก็มิได้ปรากฏอยู่ในการพิมพ์หนังสือทั่วไป จึงพบการรวบรวมหนังสืออนุสรณ์งานศพนี้จัดแยกเป็น Collection หนึ่งโดยเฉพาะในห้องสมุด และจะมีผู้สนใจรวบรวมหนังสือประเภทนี้

หนังสืออนุสรณ์งานศพนี้ มีการรวบรวมเป็น Collection ในห้องสมุดหลายแห่ง แต่ที่เห็นชัดมากที่สุด คือ ห้องสมุดหนังสืออนุสรณ์งานศพวัดบวรนิเทศวิหาร ด้วยความที่มีเนื้อหาที่น่าสนใจนี้เอง ในการลงรายการบรรณานุกรมหนังสืออนุสรณ์งานศพนี้ ในตอนแรกที่เคยลงรายการฯ นั้น มองข้ามบางจุดไป เช่น มิได้ลงข้อมูลของผู้เสียชีวิต ไว้ในรายการบรรณานุกรมเลย ประเด็นนี้ได้มีการหยิบยกจากพี่บรรณารักษ์ท่านหนึ่ง ซึ่งมิได้อยู่ฝ่ายวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ (อาจมองได้ว่าเป็นผู้ใช้ข้อมูลท่านหนึ่ง) สอบถามถึง น่าจะมีการให้ access point ของผู้เสียชีวิต เนื่องจากถ้าผู้เสียชีวิต เป็นบุคคลสำคัญ (ซึ่งประเด็นนี้ น่าจะกำหนดไว้อยู่แล้ว) หรือเป็นผู้ใกล้ชิด หรือเกี่ยวข้องกับบุคคลสำคัญ หรือบุคคลที่อาจจะมีความสำคัญต่อไปในอนาคต การให้ช่องทางในการเข้าถึงข้อมูลตรงนี้ไว้ด้วยน่าจะเป็นประโยชน์ จึงได้หันมาพิจารณาแนวทางในการลงรายการทางบรรณานุกรมสำหรับหนังสืออนุสรณ์งานศพ เพิ่มเติมขึ้นอีก เพื่อให้มีช่องทางในการเข้าถึงมากขึ้น

โดย

1. กำหนดชื่อบุคคลที่เสียชีวิต เป็นหัวเรื่อง (เพิ่มเติม)
2. กำหนดคำว่า หนังสือนุสรณ์งานศพ เป็นหัวเรื่อง (ดำเนินการอยู่แล้ว)
3. กำหนดหัวเรื่อง ตามที่มีเนื้อหา (ดำเนินการอยู่แล้ว)
4. กำหนด ชื่อเรื่องเพิ่มเติมคำว่า หนังสืออนุสรณ์ (ตามด้วยชื่อคนที่เสียชีวิต) (เพิ่มเติม)
5. ระบุเนื้อหาตามที่ปรากฏไว้ในสารบัญ (ดำเนินการอยู่แล้ว)

ขอยกตัวอย่าง รายการทางบรรณานุกรมหนังสืออนุสรณ์งานศพ ดังนี้

100 0   เฉลิม ยงบุญเกิด
245 10 กระษาปณ์ไทย /|cเฉลิม ยงบุญเกิด
260      พระนคร :|bโรงพิมพ์สมาคมสังคมศาสตร์,|c2509
300      265 หน้า :|bภาพประกอบ
500     ธนาคารทหารไทยพิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พลเอก บริบูรณ์
จุละจาริตต์
505 0  เงินฟูนัน — ทวาราวดี — ศรีวิชัย — สุโขทัย — เงินภาคต่าง ๆ — กรุงศรีอยุธยา — รัชกาลพระเจ้ากรุงธนบุรี — รัชกาลที่ 1-9 — ภาพเงินตราต่าง ๆ — การออกเหรียญกระษาปณ์
600 07  บริบูรณ์ จุละจาริตต์,|d2453-2509
650 7    เหรียญกษาปณ์
650 7   เงินตรา|zไทย
650 7   หนังสืออนุสรณ์งานศพ
740 0   การออกเหรียญกระษาปณ์
740 0   อนุสรณ์งานศพ (บริบูรณ์ จุละจาริตต์, พลเอก)

รายการอ้างอิง:

[1]เทพรัตนราชสุดารฯ สยามบรมราชกุมารี. ทัวร์น้องโจ้. กรุงเทพฯ : ทัวร์น้องโจ้. กรุงเทพฯ : ธนาคารไทยพาณิชย์ : มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา, 2528.
[2] นวลวรรณ ชั้นไพศาลศิลป์. การวิเคราะห์หนังสืออนุสรณ์งานศพที่จัดพิมพ์ในปี พ.ศ. 2521-2530. วิทยานิพนธ์ อักษรศาสตรมหาบัณฑิต บรรณารักษศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s