จาก ILS มาเป็น LSP

ถ้าในวงการห้องสมุด บรรณารักษ์ หรือนักเอกสารสนเทศ ที่ต้องทำงานกับฐานข้อมูลบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุด จะคุ้นเคยกับคำว่า ILS ซึ่งย่อมาจากคำว่า Integrated Library System เป็นอย่างดี แต่ระบบ ILS ถูกออกแบบมาให้จัดการกับ printed materials ทั้งๆ ที่ งบประมาณ 80% เทไปเพื่อรับ eletronic materials แต่บรรณารักษ์ยังคงใช้เวลาส่วนมากไปกับการทำงานเกี่ยวกับ paper materials เพราะระบบ ILS ไม่มีระบบสนับสนุน e-colletion เช่น License management / Authentication (ระบบควบคุมการเข้าใช้) / สถิติการใช้งาน

LSP หรือ Library Services Platforms คือ การบริหารจัดการ resources ได้ครอบคลุมกว่า กล่าวคือ

  • ทรัพยากรหลายรูปแบบ ไม่เฉพาะหนังสือ กระดาษ
  • มี metadata
  • มี business rule เช่น license ต้องต่อเมื่อไร เล่มนี้ให้ยืมได้พร้อมกันสามครั้ง ฯลฯ
  • มีระบบงาน (Workflow) ทั้งในส่วน acquisition ของ printed materials และ eletronic materials

LSP จึงเป็นระบบใหม่ ตอนนี้ที่เริ่มเห็นออกมา เช่น

เก็บความจาก

Breeding, Marshall. Balancing the Management of Electronic and Print Resources. Retrieved  20 July 2014 from http://www.infotoday.com/cilmag/jun14/Breeding–Balancing-the-Management-of-Electronic-and-Print-Resources.shtml

WAYBACK MACHINE : INTERNET ARCHIVE

WayBack Machine เป็นเว็บไซต์ที่บันทึกและเก็บรวบรวมข้อมูลของเว็บไซต์ต่าง ๆ โดยเปิดให้ทุกคนสามารถเข้าไปค้นดูเว็บไซต์ ว่าในอดีตเว็บไซต์นั้นๆว่ามีรูปแบบ ลักษณะอย่าไร โดยผู้จัดทำตั้งใจให้เป็นห้องสมุดบนอินเทอร์เน็ตและหอจดหมายเหตุดิจิทัล ติดตามรายละเอียดได้ที่  WAYBACK MACHINE : INTERNET ARCHIVE จากอดีตถึงปัจจุบันของเว็บไซต์ต่างๆ 

เทคโนโลยีห้องสมุดในปี 2015

Marshall Breeding ได้คาดการณ์เทคโนโลยีในห้องสมุดไว้ในบทความ เรื่อง Library Technology Forecast for 2015 and Beyond พอหยิบยกมาโดยสังเขป ดังนี้

  • Linked data
    ซึ่งเป็นเรื่องที่ให้ความสนใจกันมากในปีที่ผ่านมา มีหลายโครงการที่เกิดขึ้น อย่างเช่น Library of Congress (LC) ที่มีโครงการ BIBFRAME เกิดขึ้น BIBFRAME จึงน่าจะเป็นโครงการที่น่าจับตามองในเรื่องของการเชื่อมโยงข้อมูลจาก MARC
  • การใช้อุปกรณ์เคลื่อนที่ (Mobile)
    ในปีหน้า การใช้อุปกรณ์เคลื่อนที่ เพื่อรองรับการใช้บริการจากห้องสมุดยังเป็นเรื่องที่จะมีมากขึ้นอยู่อย่างต่อเนื่อง การพัฒนาเว็บเพื่อให้สนับสนุนการใช้งานผ่านอุปกรณ์เคลื่อนที่ เพื่อให้ผู้ใช้เข้าถึงได้มากขึ้นและใช้งานง่ายมากกว่าเดิม
  • 3D Printing
    การให้บริการ 3D Printer เป็นบริการทางนวัตกรรมอย่างหนึ่งของห้องสมุด
    เทคโนโลยีอื่นๆ
  • NFC (Near Field Communication) เทคโนโลยี NFC เป็นตัวช่วยให้เกิดปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ใช้ห้องสมุดผ่านอุปกรณ์ต่างๆ เช่น สมาร์ทโฟน หรือระบบจ่ายเงินต่างๆ เช่น iPhone 6 ถูกออกแบบให้รองรับการใช้ NFC เปิดโอกาสให้นักพัฒนาสำหรับสร้าง application ต่างๆ ได้ เช่นเดียวกับ Samsung และผู้ผลิตสมาร์ทโฟนค่ายอื่นๆติดตามอ่านโดยละเอียดได้ที่ http://www.infotoday.com/cilmag/dec14/Breeding–Library-Technology-Forecast-for-2015-and-Beyond.shtml

รายการอ้างอิง:

Marshall Breeding. “Library Technology Forecast for 2015 and Beyond” Computers in Libraries, December 2014, Retrieved : 24 Jan, 2015 from http://www.infotoday.com/cilmag/dec14/Breeding–Library-Technology-Forecast-for-2015-and-Beyond.shtml

Library Lab

จากการฟังบรรยายของ ดร. ทรงพันธ์ เจิมประยงค์ เรื่อง การให้บริการห้องสมุดสมัยใหม่ : แนวโน้มปัจจุบันและความท้าทายในอนาคต (ในการประชุมวิชาการประจำปี 2557 สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) บางตอนของการบรรยาย ได้พูดถึงห้องสมุดขนาดใหญ่มักจะมี ห้องทดลองของห้องสมุด หรือ Library Lab และได้ยกตัวอย่างห้องสมุดประชาชนนิวยอร์ก (New York Public Library) ห้องสมุดแห่งชาติราชอาณาจักร (British Library) ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา เช่น Harvard University, North Carolina State University, University of Michigan รวมทั้งเครือข่ายความร่วมมือ OCLC การมีห้องทดลองของห้องสมุด เพื่อทดลองและคิดค้นรูปแบบบริการห้องสมุดใหม่ๆ เลยสืบค้นด้วยคำว่า Library lab ดู พบเรื่องที่น่าสนใจหลายอย่างเลยทีเดียวค่ะ

เช่น Harvard University มีนวัตกรรมหลายๆ อย่างน่าติดตามอ่านค่ะ ลองเข้าไปดูนะคะ 

New York Public Library เป็นอีก Lab หนี่งที่มีนวัตกรรมเจ๋งๆ ค่ะ เข้าไปอ่านได้ค่ะ

ที่ British Library Lab ก็น่าสนใจไม่แพ้กันค่ะ

ดูหลายๆ แห่งเพิ่มเติมอีกนะคะ

IATUL : เวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นทางเทคโนโลยีห้องสมุดมหาวิทยาลัยทั่วโลก

IATUL หรือ International Association of Technological University Libraries จัดตั้งขึ้นที่ Düsseldorf ประเทศเยอรมัน ในเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. 1955 เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นทางเทคโนโลยีห้องสมุดมหาวิทยาลัยทั่วโลก เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้บริหารห้องสมุดและผู้บริหารระดับอาวุโสพัฒนาความร่วมมือเพื่อการแก้ปัญหา มีการจัดประชุมวิชาการทุกปี น่าติดตามสารสนเทศทางเทคโนโลยีจากการประชุมแต่ละครั้งได้ที่ http://www.iatul.org/ และที่  http://docs.lib.purdue.edu/iatul/

E-thesis

ขอเล่าประสบการณ์การทำ E-Thesis ที่เคยทำอยู่ช่วงระยะเวลาหนึ่ง และห่างไปอยู่ช่วงหนึ่ง ตอนนี้เริ่มจะกลับเข้าไปอีกครั้งหนึ่ง

แต่เดิม วิทยานิพนธ์ ที่เป็นตัวเล่ม ทั้งนิสิต นักศึกษา อาจารย์ บันฑิตวิทยาลัย ฝ่ายทะเบียน ต่างเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการที่จะจบออกมาเป็นเล่ม และจบการศึกษา ถ้าพูดง่ายๆ ในส่วนนี้เป็นต้นน้ำ หลังจากทำวิทยานิพนธ์เสร็จเรียบร้อยแล้ว ตัวเล่มจะถูกส่งไปให้หอสมุดของสถานศึกษาเพื่อจัดเก็บและให้บริการ สถานศึกษา ก็อาจจะรวมถึงห้องสมุดคณะ คณะ และหอสมุดกลางของมหาวิทยาลัยด้วย สมัยตอนที่ผู้เขียนยังเป็นนิสิตปริญญาโท จำได้ว่าต้องทำสำเนา 7 ฉบับ เพื่อส่งให้หอสมุดแห่งชาติ สำนักคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ หอสมุดกลาง ห้องสมุดคณะ บัณฑิตวิทยาลัย แต่ไม่ทราบว่าแต่ละแห่งส่งเป็นจำนวนเท่าไร เพราะบัณฑิตวิทยาลัยเป็นผู้จัดส่ง นิสิตมีหน้าที่ในการออกค่าใช้จ่ายในการทำสำเนาตามจำนวนที่กำหนด

ห้องสมุด หรือหอสมุดกลาง เปรียบเมือนปลายน้ำ ที่ตัวเล่มถูกนำมาเก็บและให้บริการที่นี่ แต่ห้องสมุดหรือหอสมุดจะมีบทบาทก่อนจะถึงปลายน้ำก็ตรงที่เป็นแหล่งค้นคว้าหาเอกสารต่างๆ ทั้งสิ่งพิมพ์ และเป็นออนไลนฺ์ เพื่อประกอบการทำวิทยานิพนธ์

เมื่อเริ่มที่จะเปลี่ยนเป็น E-Thesis หรือวิทยานิพนธ์อิเล็กทรอนิกส์ ก็กลับมาเริ่มที่ปลายน้ำ ให้ห้องสมุด/สำนักหอสมุด มาแปลงเป็นดิจิทัล คงทำนองที่ว่า เป็นที่เก็บ ก็ต้องเป็นหน่วยงานที่ทำ แต่เกิดปัญหามากมาย เพราะ เรื่องของไฟล์ Continue reading

หุ่นยนต์ กับชั้นหนังสือใต้ดินของห้องสมุด

รายงานข่าวจาก ABC News วันที่ 10 สิงหาคม 2014 พูดถึง University of Technology, Sydney ใช้หุ่นยนต์ 6 ตัว ทำงานแทนบรรณารักษ์ในการนำหนังสือขึ้นมาจากชั้นเก็บใต้ดินมาให้บริการ ลักษณะการทำงานก็จะเหมือนๆ กับที่ เคยเขียนไว้แล้ว เรื่อง ระบบการจัดเก็บและค้นหาอัตโนมัติของห้องสมุด Manuseto แห่ง University of Chicago  ซึ่งนอกเหนือจากทำให้มีเนื้อที่เพิ่มขึ้นมา ก็คาดหวังว่าการนำหนังสือไปเก็บไว้ใต้ดินนั้นจะกันเชื้อรา และฝุ่น และอาจจะช่วยบรรเทาผลกระทบจากน้ำท่วมที่เกิดจากพายุได้

ลองติดตามวิดีโอการทำงานของหุ่นยนต์กับการหาและเก็บหนังสือของ University of Technology, Sydney ดูนะคะ

รายการอ้างอิง:

Chettle, Nicole. Robots control Sydney’s University of Technology underground library. Retrieved 11 August, 2014 from http://www.abc.net.au/news/2014-08-10/robots-take-control-of-sydneys-hidden-book-bunker/5658334

Koha in Thailand

จาก Koha Newsletter 5,7 (July 2014) ลงข่าวสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปลี่ยนการใช้ระบบห้องสมุดเชิงพาณิชย์มาเป็น Koha โดยถือโอกาสการเฉลิมฉลองมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ครบรอบ 80 ปี เปิดตัวการใช้ระบบดังกล่าว เพื่อรองรับการให้บริการใน 4 วิทยาเขต ความสำเร็จในการย้ายระบบไป Koha ดังกล่าวนี้ เป็นความร่วมมือระหว่างสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ตั้งแต่การเตรียมความพร้อม การจัดอบรม) คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ด้านโครงสร้างพื้นฐาน) บริษัท ปันสาร เอเซีย จำกัด (ในการติดตั้งและพัฒนาระบบ) และบริษัท Wiserf Technologies (ในการถ่ายโอนข้อมูล)
บรรณานุกรม:

Pongtawat Chippimolchai. Koha in Thailand! Koha Community Newsletter: July 2014. Retreived 8 July, 2104 from http://koha-community.org/koha-community-newsletter-july-2014/

ใช้ iPad ในห้องสมุด

Rachel Evans เขียนบทความเรื่อง Beyond the E-Reader : Alternative Uses for the iPad in Libraries กล่าวถึงการใช้ iPad ในห้องสมุด ซึ่งใช้ได้อย่างหลากหลายเลยทีเดียว ลองอ่านดูนะคะเผื่อจะเป็นแนวทางในการประยุกต์ใช้กับห้องสมุดแต่ละแห่งได้บ้าง เป็นการพัฒนาศักยภาพ ลดจำนวนบุคลากร ประหยัดเวลา และงบประมาณอีกด้วย (คิดว่าอาจจะใช้กันแล้วอยู่บ้างแต่ก็ลองอ่านดูนะคะ)

รายการอ้างอิง

Evans, Rachel. “Beyond the e-reader: alternative uses for the iPad in libraries.” Computers in Libraries June 2014: 5+. Information Science and Library Issues Collection. Web. 31 July 2014

Library services platforms

ขอแนะนำบทความของ Marshall Breeding เรื่อง Balancing the Management of Electronic and Print Resources เนื่องจากระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่ใช้กันอยู่เดิมนั้น ไม่เอื้อต่อการบริหารจัดการสาารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ที่ห้องสมุดมีให้บริการ  ซึ่ง Marshall ใช้คำว่า “library services platforms” โดยบอกว่าลักษณะที่ว่านี้มีใน  OCLC WorldShare Management Services, Ex Libris Alma, Sierra, Intota, และโอเพ่นซอร์สที่ชื่อว่า Kauli OLE ลักษณะที่สำคัญของ  library services platforms นี้ก็คือ เป็นรูปแบบในการบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศ มีฟังก์ชั่นในการบริหารจัดการสารสนเทศประเภทต่างๆ ที่มีในห้องสมุด

ตอนนี้ยังอ่านไม่จบค่ะ เผื่อคนอื่นๆ จะอ่านได้เร็วกว่า จะได้ช่วยกันเขียนหรือศึกษากันค่ะ อ่านจบเมือไรก็คงจะเขียนขึ้นเผยแพร่ต่อไปค่ะ

นอกเหนือจากบทความนี้แล้ว ถ้าลองค้นจาก Google ด้วยคำว่า Library services platforms ก็จะมีการพูดถึงคำๆ นี้แล้วเหมือนกัน ทั้งของ Marshall เอง และคนอื่นๆ