การเหลาดินสอ การคัดลายมือ การบรรณาธิการหนังสือ

ได้ดูรายการศิลป์สโมรสร ตอน โรงเรียนคนทำหนังสือ โดยอาจารย์มกุฎ อรฤดี พูดถึงการเหลาดินสอ และผู้ที่มาเรียนวิชาบรรณาธิการหนังสือ ต้องคัดลายมือด้วย ทำให้นึกย้อนไปตอนสมัยเด็ก เมื่อหัดเริ่มเขียนหนังสือด้วยดินสอ ดินสอต้องแหลม ด้วยการเหลาแบบเป็นลักษณะปากเป็ด เหมือนที่อาจารย์มกุฎ พูดถึง อาจารย์พูดถึงปากกาคอแร้ง ปากกาเบอร์ห้า ที่ใช้จุ่มหมึกเขียน เวลาหัดเชียนด้วยปากกาทั้งสองแบบนี้ มักจะตามด้วยมือที่เลอะเทอะหมึก เผลอๆ เล่นสะบัดหมึกใส่เสื้อนักเรียน เป็นจุดๆ ดวง ลายพร้อย โดนผู้ปกครองดุไปตามๆ กัน เพราะซักไม่ออก

การเขียนหนังสือด้วยดินสอ เขียนๆ ไป พอดินสอไม่แหลม ทำให้ไม่อยากเขียน ตอนเด็กๆ จะมีวิชาคัดลายมือ เขียนตามเส้นที่ประ เขียนตามอย่างช้าๆ ประณีต ขยับขึ้นมาอีกหน่อย ก็เขียนโดยไม่ต้องมีเส้น แต่เขียนตัวหนังสือเต็มบรรทัด จำได้ว่าเขียนเต็มบรรทัดถึงชั้น ป.4 หลังจากนั้น จะถูกฝึกให้เขียนครึ่งบรรทัด ถ้าเขียนไม่สวย เขียนผิด ต้องลบให้สะอาด ไม่ทำให้สมุดที่เขียนสกปรก และต้องตรวจสอบคำ หรือข้อความที่เขียนให้ถูกต้องด้วย

อาจารย์ยังได้พูดถึงห้องสมุดโรงเรียน ว่า “หัวใจของห้องสมุดไม่มีบรรณารักษ์ ถ้าไม่มีบรรณารักษ์ก็จบตั้งแต่ตอนนั้น ต่อให้มีหนังสือดีก็ตาม ถ้าไม่บรรณารักษ์คอยแนะนำ กระตุ้น หรือ คอยชักจูงเด็กให้เข้าห้องสมุด เด็กก็ไม่เข้าห้องสมุด หรือเข้า ก็เข้าอย่างไม่เข้าใจ บางทีอ่านหนังสือไม่เหมาะกับวัย ไม่เหมาะกับสภาพของเด็ก เด็กก็อาจจะเบื่อ หรือเกลียดหนังสือไปเลย” เห็นด้วยกับอาจารย์เลยค่ะ เคยเห็นบริษัทหรือองค์กรต่างๆ ทำ CSR ด้วยการสร้างห้องสมุด ก็คิดอยู่เสมอว่า มีห้อง มีหนังสือ แล้วมีคนเล่า คนอ่าน คนแนะนำหนังสือเหล่านี้มั้ย อาจจะไม่ต้องมีบรรณารักษ์ก็ได้

 

บทบาทบรรณาธิการในการพัฒนางานเขียน

สืบเนื่องจากหลักสูตรการอบรม เรื่อง ขีดเขียนเรื่องวิทย์ เมื่อวันที่ 5-6 กันยายน 2556 ที่บ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร โดยฝ่ายสื่อสารวิทยาศาสตร์ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ผ่านมา วิทยากรอีกท่านหนึ่ง คือ คุณณงลักษณ์ จารุวัฒน์ นักแปล และบรรณาธิการหนังสือ ได้มาพูดให้ฟังเรื่อง บทบาทบรรณาธิการในการพัฒนางานเขียน บรรยากาศระหว่างการพูด สนุกมากแต่มีสาระเพียบ จากประสบการณ์ที่คุณณงลักษณ์ ถ่ายทอดให้ฟัง เริ่มจาก ที่มาของคำว่า “บรรณาธิการ”

ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ให้ความหมายไว้ดังนี้

  • ผู้จัดหา เลือกเฟ้น รวบรวม ปรับปรุง และรับผิดชอบเรื่องที่ลงพิมพ์
  • บุคคลซึ่งรับผิดชอบในการจัดทำ ตรวจแก้ คัดเลือก หรือควบคุมบทประพันธ์ หรือสิ่งอื่นในหนังสือพิมพ์

Continue reading