คิดทันโลก ท้าทายกระบวนทัศน์ว่าด้วยอนาคตห้องสมุดและห้องสมุดในอนาคต

คิดทันโลก ท้าทายกระบวนทัศน์ว่าด้วยอนาคตห้องสมุดและห้องสมุดในอนาคต

คิดทันโลก ท้าทายกระบวนทัศน์ว่าด้วยอนาคตห้องสมุดและห้องสมุดในอนาคต

เมื่อโลกเปลี่ยนแปลง ความคิดก็ต้องเปลี่ยนไปให้ทันโลก ห้องสมุดจึงต้องปรับเปลี่ยนตัวเอง มิฉะนั้นจะไม่ต่างไปจากไดโนเสาร์ยุคดิจิทัล ที่สักวันหนึ่งย่อมถึงเวลาสิ้นสูญ

คิดทันโลกฯ เล่มนี้ จัดทำโดย สำนักงานอุทยานการเรียนรู้ TK Park ส่วนแรกเป็นการนำบทความของวิทยากรจาก งาน TK Forum 2015 การประชุมวิชาการในหัวข้อ “อนาคตห้องสมุด: สิ่งท้าทายและแนวโน้ม” (Library Futures: Challenges and Trends) วันพฤหัสบดีที่ 16 กรกฎาคม 2558 ได้แก่

  • อนาคตของห้องสมุดและบรรณารักษ์ จากภัณฑารักษ์สู่ผู้รังสรรค์อุทยาน (Sohail Inayatullah)
  • ความท้าทายในการเปลี่ยนผ่านห้องสมุด จากองค์กร เน้นคลังหนังสือและข้อมูล ไปสู่องค์กรที่มีผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง (Jens Thorhauge)
  • แผนงานการปรับปรุงและชุบชีวิตห้องสมุดในแมนเชสเตอร์ (Neil MacInnes)
  • หอสมุดสารสนเทศและบริการจดหมายเหตุแห่งแมนเชสเตอร์ สภาเมืองแมนเชสเตอร์

ส่วนที่สอง จะเป็นกระบวนทัศน์ใหม่ : ปรากฏการณ์ เป็นเรื่องของการทำพื้นที่การอ่าน พื้นที่สร้างความรู้ 3 บทความ คือ

  • Explore / Extend / Exchange พื้นที่แลกเปลี่ยนความรู้ นวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์
  • C.A.M.P สร้างสรรค์พื้นที่การอ่านให้เป็นแหล่งพบปะสร้างสรรค์หาความรู้
  • Maker Space พื้นที่สร้างความรู้ ด้วยวัฒนธรรม ทำ แบ่งปัน และเรียนรู้จากข้อผิดพลาด

ส่วนที่สาม ห้องสมุดอนาคต : กรณีศึกษา มีด้วยกัน 5 เรื่อง

  • ห้องสมุดแนวใหม่ ก้าวข้ามแหล่งให้บริการยืมคืนหนังสือ
  • Renaissance of Space อนาคตของห้องสมุด: โจทย์ใหม่ว่าด้วยพื้นที่การเรียนรู้
  • เก็บตกแนวคิด ห้องสมุดมีชีวิตสไตล์ดัตช์ จุดนัดพบของผู้คนและความสัมพันธ์ สะพานเชื่อมความทรงจำและความรู้
  • ห้องสมุดสำหรับสังคมผู้สูงอายุ
  • 10 เคล็ดลับจัดพื้นที่ห้องสมุดให้ “ว้าว!” ประสบการณ์จากเยอรมนี

สนใจอ่านดาวน์โหลดได้ที่เว็บ TK Park

รายการอ้างอิง
วัฒนชัย วินิจจะกูล บรรณาธิการ. คิดทันโลก ท้าทายกระบวนทัศน์ว่าด้วยอนาคตห้องสมุดและห้องสมุดในอนาคต. กรุงเทพฯ : สำนักงานอุทยานการเรียนรู้, 2558.

ห้องสมุดไทยต้องปรับตัว ก่อนเป็นไดโนเสาร์ยุคดิจิตอล

ชื่อเรื่องดังกล่าว มาจากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ออนไลน์ ฉบับวันที่ 6 สิงหาคม 2558 เวลา 1:28 น. เป็นการสรุปเนื้อหาจากการประชุมวิชาการในหัวข้อ “อนาคตห้องสมุด: สิ่งท้าทายและแนวโน้ม” (Library Futures: Challenges and Trends) ในงาน TK Forum 2015 วันพฤหัสบดีที่ 16 กรกฎาคม 2558 จัดโดย สำนักงานอุทยานการเรียนรู้ TK Park ที่ถกถึงวิถีและการปรับตัวของห้องสมุดทั่วโลก ห้องสมุดที่เน้นหน้งสือเป็นหลักจะยังคงมีแต่จะลดความสำคัญลง ห้องสมุดจะมีบทบาทที่เปลี่ยนไปอย่างสอดคล้องกับสังคม และเพิ่มพื้นที่ให้กับการสร้างการเรียนรู้ด้วยตัวเองของผู้ใช้บริการ 3 ประการ คือ การเรียนรู้ที่นอกเหนือจาก พื้นที่การอ่าน (Learnig Space) เช่น พื้นที่การเล่นดนตรี การเล่นละคร เล่นเกม การเต้นรำ พื้นที่ของการพบปะ แลกเปลี่ยน การวิจารณ์การวิเคราะห์ (Community Space) พื้นที่ในการปฏิบัติการทดลองสิ่งต่างๆ ร่วมกัน (Maker Space)

นอกจากคำกล่าว ของ ดร. คณิศ แสงสุพรรณ ประธานกรรมการบริหาร สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ แล้ว ยังมี ความคิดเห็นของศาสตราจารย์ โซเฮล อินอยาตอลเลาะห์ นักรัฐศาสตร์และนักอนาคตศึกษา จากประเทศออสเตรเลีย, เยนส์ ธอร์โฮก์ ที่ปรึกษาและผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาห้องสมุด จากประเทศเดนมาร์ก ที่เห็นว่า เงื่อนไขการเข้าถึงสารสนเทศ เป็นผลจากอินเทอร์เน็ตและสื่อดิจิทัล ที่เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของประชาชนที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุดและสื่ออย่างสิ้นเชิง ด้านนีล แมคอินเนส หัวหน้าส่วนงานจดหมายเหตุ สารสนเทศและห้องสมุดเมืองแมนเชสเตอร์ ประเทศอังกฤษ เราต้องทำให้ห้องสมุดเป็นเสมือนพื้นที่ในการพบปะสังสรรค์ ทำกิจกรรมที่หลากหลายในทุกเพศ วัย อาชีพ มีส่วนของห้องสื่อ (Media Lounge) ที่มีเทคโนโลยีที่ช่วยในการเรียนรู้ สร้างสรรค์ เช่น ซอฟต์แวร์ที่ใช้สร้างดนตรี ออกแบบอาร์ตเวิร์ก หรือใช้บริการเครื่องพิมพ์ 3 มิติ

นอกจากนี้ เว็บไซต์ของ TK Park ได้เสนอเอกสารประกอบการสัมมนา เผยแพร่เพื่อให้ผู้สนใจดาวน์โหลดเพื่อศึกษาอีกด้วย ได้แก่

อนาคตของห้องสมุดและบรรณารักษ์ จากภัณฑารักษ์สู่ผู้รังสรรค์อุทยาน (Sohail Inayatullah)

ความท้าทายในการเปลี่ยนผ่านห้องสมุด จากองค์กร เน้นคลังหนังสือและข้อมูล ไปสู่องค์กรที่มีผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง (Jens Thorhauge)

แผนงานการปรับปรุงและชุบชีวิตห้องสมุดในแมนเชสเตอร์ (Neil MacInnes)

หอสมุดสารสนเทศและบริการจดหมายเหตุแห่งแมนเชสเตอร์ สภาเมืองแมนเชสเตอร์

รวมทั้งสไลด์นำเสนอของวิทยากรแต่ละท่านด้วย ติดตามอ่านได้ที่ http://tkforum.tkpark.or.th/download_th.html

แถมด้วยด้วยวิดีโอ

Manchester Library reopen

A tour of Manchester Library

Manchester Library live event

รายการอ้างอิง
ทีมเดลินิวส์38. ชี้ห้องสมุดไทยต้องปรับตัว ก่อนเป็นไดโนเสาร์ยุคดิจิตอล. สืบค้นเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2558 จาก http://www.dailynews.co.th/article/339597

สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้. TK Forum 2015 Library Futures: Challenges and Trends. สืบค้นเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2558 จาก http://tkforum.tkpark.or.th/download_th.html

นิทรรศการพิเศษ “รฦก จิรา จงกล”

จิรา จงกล

                  จิรา จงกล

เนื่องในโอกาสครบ 140 วันพิพิธภัณฑ์ไทย (วันที่ 19 กันยายน 2557) สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ได้จัดนิทรรศการพิเศษ เรื่อง “รฦก จิรา จงกล”  ขึ้น ณ บริเวณโถงส่วนหน้า พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน ระหว่างวันที่ 12 กันยายน – 30 ตุลาคม พ.ศ. 2557 เพื่อเป็นการเชิดชูเกียรติอาจารย์จิรา จงกล ผู้อำนวยการกองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติคนแรก เป็นผู้วางรากฐานกิจการพิพิธภัณฑสถานของไทย

เนื้อหาในนิทรรศการ ประกอบด้วยชีวประวัติอาจารย์จิรา ตั้งแต่วัยเยาว์ ครอบครัว การศึกษา หน้าที่การงาน โดยได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบด้านพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และงานคณะกรรมการสภาพิพิธภัณฑ์ระหว่างประเทศ (ICOM) และควบคู่ไปกับการสอนที่โรงเรียนช่างศิลป์ และที่คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้รับความไว้วางใจในการพัฒนางานพิพิธภัณฑสถาน ให้เป็นไปตามหลักสากล จนกระทั้งได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้ากองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ คนแรก เมื่อ พ.ศ. 2518

ผลงานของอาจารย์จิรา จงกลและที่มีผู้อื่นเขียนถึงท่าน

กรมศิลปากร. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในประเทศไทย. [กรุงเทพฯ] : กรม, 2532.
จิราจันทร์. กรุงเทพฯ : อมรินทร์ พริ้นติ้ง กรุ๊ฟ, 2532.
จิรา จงกล. นำชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2527.
จิรา จงกล. นำชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2537.
จิรา จงกล และ วูดเวิร์ด, ไฮรัม จูเนียร์. นำชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2509.
จิรา จงกล. พิพิธภัณฑสถานวิทยา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ, 2532.
จิรา จงกล. พิพิธภัณฑสถานวิทยา. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร,2520.
จิรา จงกล. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร. พระนคร : กรมศิลปากร, 2510.
เกียรติและงานของสตรี จิรา จงกล ภัณฑารักษ์สตรี. สตรีสาร 31,10(11 มิ.ย. 2521) : 6-7
จิรา จงกล. พัฒนาการพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในประเทศไทย ในกิจการพิพิธภัณฑสถาน. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากรม, 2517 หน้า 27
จิรา จงกล. ประกาศตั้งราชบัณฑิตยสภา ใน กิจการพิพิธภัณฑสถาน. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2517
จิรา จงกล. พระราชบัญญัติจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร ใน กิจการพิพิธภัณฑสถาน. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2517.
จิรา จงกล. ย้อนอดีตพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ใน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2532

 

 

วันพิพิธภัณฑ์ไทย (วันที่ 19 กันยายน)

ในปี พ.ศ. 2538 คณะรัฐมนตรีได้ประกาศให้วันที่ 19 กันยายน เป็นวันพิพิธภัณฑ์ โดยนับจากวันที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งมิวเซียมหลวงขึ้นที่หอคองคอเดีย หรือศาลาสหทัยสมาคม ในพระบรมมหาราชวัง โดยมีพิธีเปิด เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2417 จึงถือเป็นวันกำเนิดกิจการพิพิธภัณฑ์สถาน สำหรับประชาชนในประเทศไทยเป็นครั้งแรก

สำหรับวันที่ 19 กันยายน 2557 ซึ่งป็นปีที่ครบรอบ 140 ปีวันพิพิธภัณฑ์ กระทรวงวัฒนธรรม ได้จัดงานวันพิพิธภัณฑ์ไทย โดยมีพิธีเปิด ณ ศาลาสำราญมุขมาตย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

ในวันงานจะมีกิจกรรม

  • การมอบรางวัลให้แก่ผู้ชนะการประกดภาพถ่ายหัวข้อ “ความประทับใจในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ”
  • การเปิดนิทรรศการ เรื่อง “อลังการงานศิลป์ : ดุริยางค์แห่งราชสำนัก” ณ พระที่นั่งบูรพาภิมุข
  • การเปิดนิทรรศการ เรื่อง “รฤก จิรา จงกล” ณ พระที่นั่งศิวโมกพิมาน
  • กิจการเผยแพร่ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านพิพิธภัณฑ์เพื่อบริการประชาชน
  • การบรรยายพิเศษ เรื่อง “พิพิธภัณฑสถานในบริบท กระทรวงวัฒนธรรม” ณ ห้องดำรงราชานุภาพ อาคารดำรงราชานุภาพ

อ่านเพิ่มเติมเรื่องเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์

อมรรัตน์ เทพกำปนาท. 19 กันยายน วันพิพิธภัณฑ์ไทย สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2557 จาก http://www.culture.go.th/cday/index.php?option=com_content&view=article&id=436:2011-01-16-09-05-46&catid=53:0901&Itemid=81

ตรงใจ หุตางกูร. ความหมายของพิพิธภัณฑ์และพัฒนาการของ “พิพิธภัณฑ์แห่งกรุงสยาม” สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2557 จาก http://www.sac.or.th/databases/museumdatabase/article_inside.php?id=1266

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย. สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2557 จาก http://www.sac.or.th/databases/museumdatabase/blog.php

เอนก นาวิกมูล รางวัลชูเกียรติ อุทกะพันธุ์ ครั้งที่ 11

ได้อ่านแพรว ฉบับวันที่ 25 สิงหาคม 2557 ถึงการประกาศรางวัลชูเกียรติ อุทกะพันธุ์ ครั้งที่ 11 ประจำปี 2557 โดยคณะกรรมการตัดสิน ได้มีมติเป็นเอกฉันท์ในการมอบรางวัลชูเกียรติ อุทกะพันธุ์ ครั้งที่ 11 ให้แก่ คุณเอนก นาวิกมูล ผู้ก่อตั้งบ้านพิพิธภัณฑ์และเจ้าของวลีติดปากที่ว่า “เก็บวันนี้ พรุ่งนี้ก็เก่า” ขออนุญาตเขียนถึงท่านด้วยความศรัทธา และชื่นชมในผลงานของท่านมาตลอด

ภายในงานรับมอบรางวัลนั้น คุณเอนก ขึ้นกล่าวปาฐกถาในหัวข้อ “ทำไม …ไทยไม่ทำ” สรุปความได้ว่า (กิดานันท์ : 2557)

คุณเอนกได้ฝากให้ผู้บริหารบ้านเมือง สนใจเรื่องศิลปวัฒนธรรม โดยฝากไว้ 5 ประการ

  • ประการแรก คือ เรื่องเพลงพื้นบ้าน ที่ยังไม่มีหน่วยงานรัฐบันทึกภาพเป็นวิดีโอ หรือภาพยนตร์การเล่นเพลงพื้นบ้านอย่างเป็นกิจลักษณะ สุดท้ายก็จะเหลือแต่เสียงและภาพนิ่ง
  • ประการที่สอง วัดวาอาราม ไม่มีการดูแลของเก่าให้ดีเท่าที่ควร มีการรื้อทำลายทิ้ง เจดีย์ วิหาร โบสถ์ ไปมากมาย
  • ประการที่สาม พิพิธภัณฑ์ ยังต้องการงบประมาณสนับสนุนเพื่อทำให้ดียิ่งขึ้น
  • ประการที่สี่ การเก็บภาพเก่า มีภาพเก่าในหอจดหมายเหตุจำนวนมากที่ยังไม่เคยตีพิมพ์ ภาพเหล่านี้ทำให้เราเรียนรู้ประวัติศาสตร์ได้ง่ายขึ้น
  • ประการสุดท้าย หอสมุด เป็นแหล่งเก็บหนังสือเก่า เอกสารเก่าที่มีค่า ซึ่งเป็นหลักฐานในการเชื่อมโยงมาถึงประวัติศาสตร์ยุคนี้ แต่พอนานไปเราก็ฉีกทิ้งไม่เก็บบ้าง

รายการอ้างอิง

กิดานันท์. ความสำเร็จ จาก.. พลังศรัทธา เอนก นาวิกมูล รางวัลชูเกียรติ อุทกะพันธุ์ ครั้งที่ 11. แพรว 35, 840 (25 สิงหาคม 2557) : 70-71

เกร็ดพิพิธภัณฑ์

ขออัญเชิญพระราชนิพนธ์บางส่วนในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนประเทศต่างๆ ทอดพระเนตรพิพิธภัณฑ์ของต่างประเทศ ซึ่งทำให้เห็นแนวคิดในการจัดพิพิธภัณฑ์ ดังนี้ Continue reading