หลังบ้าน หน้าบ้านของการสงวนรักษาทรัพยากรสารสนเทศ

กระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการสงวนรักษาทรัพยากรสารสนเทศในรูปแบบดิจิทัล แบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอน แต่ต้องพิจารณาก่อนว่าจะเก็บอะไรให้เป็นดิจิทัล จัดเก็บอย่างไร เข้าถึงและเผยแพร่ได้ทางไหน อย่างไร

3 ขั้นตอน ได้แก่ การแปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล (Digitization) การบริหารจัดการข้อมูล (Information Management) และ การจัดแสดง การเผยแพร่ การให้บริการ (Information Access)

กระบวนการสงวนทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล

กระบวนการสงวนทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล

ติดตามรายละเอียดได้ที่ http://lib.hcu.ac.th/files/2016/seminar-2016Sep15-16/20160916-DigitalPreservation-Rachabadin.pdf

รายการอ้างอิง

ราชบดินทร์ สุวรรณคัณฑิ. (2559). การสงวนรักษาทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล : ตัวช่วยในการอนุรักษ์. เอกสารประกอบการบรรยายการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การสงวนทรัพยากรสารสนเทศจากตัวเล่มสู่ดิจิทัลเพื่อความยั่งยืน วันที่ 16 กันยายน 2559 ศูนย์บรรณสารสนเทศ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ.

ซอฟต์แวร์ประกอบชิ้นส่วนกระดาษคืนเป็นเอกสารแบบเดิมได้

วันที่ 4 กรกฎาคม 2558 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทอดพระเนตรหอจดหมายเหตุของสำนักงานคณะกรรมาธิการสหพันธ์ด้านการเก็บรักษาบันทึกประวัติศาสตร์ของกระทรวงข่าวกรองอดีตสาธารณรัฐประชาธิปไตยเยอรมนี สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง มีเรื่องการสืบประวัติผู้คน ส่วนหนึ่งพูดถึงเรื่องการพยายามทำลายเอกสารช่วงก่อนสงครามสิ้นสุด โดยการย่อยเป็นริ้ว ๆ แต่สมัยนี้มีซอฟต์แวร์ที่สามารถนำเอาชิ้นส่วนต่าง ๆ มาประกอบคืนเป็นเอกสารดั้งเดิมได้ ข่าวสั้น ๆ แต่ทำให้คิดถึงระบบในนิยายวิทยาศาสตร์ที่ใช้เครื่องย่อยหนังสือแล้วเป่าผ่านกล้องเพื่อไปประกอบกลับเป็นต้นฉบับเดิมด้วยซอฟต์แวร์ นิยายวิทยาศาสตร์ดังกล่าว คือ เรื่อง Rainbows End แต่งโดย Vernor Vinge หนังสือเรื่องนี้แต่งในปี ค.ศ. 2006 และได้รับรางวัล Hugo (Hugo Award for Best Novel) นิยายยอดเยี่ยม ประจำปี ค.ศ. 2007 หน้า 117-119 มีผู้รู้เล่าเรื่องนี้ให้ฟัง สามารถติดตามอ่านที่เคยเขียนไว้แล้วที่ https://supapornhuang.wordpress.com/2014/07/24/scanning/

digital archive / preservation

นั่งอ่าน และคิดไปเรื่อยๆ เกี่ยวกับการสงวนรักษา ก็เลยคิดคำ (สำคัญ) หรือ keyword ที่เกี่ยวกับเรื่องพวกนี้ ได้หลายๆ คำ เช่น

  • Photo
  • Scan
  • Interview
  • Related web / Info
  • Awards
  • History
  • Sound clip
  • Front end/ facade (หน้าเว็บหรือบริการที่มีให้)
  • Multi-media
  • Multi-level material ใหญ่ เล็ก หยาบ ละเอียด เพื่อการ download หรือ ซื้อ/ขาย
  • Preview / digest of photo movie
  • Tour guide – physical / virtual / online / electronic
  • etc.

digital archive / preservation จะเป็น pillar สำคัญอันหนึ่งของมนุษยชาติ แล้วห้องสมุด หอจดหมายเหตุ ฯลฯ ก็คงต้องเป็นส่วนประกอบของเสาหลักนี้เหมือนกัน

การสงวนแบบดิจิทัล (ดิจิตอล) ดีและจำเป็น แต่ต้องทำในหลายมิติ (จากบรรดาคำต่างๆ ที่ให้ไป) เพื่อให้ครบสมบูรณ์ หรือใกล้เคียงสาระดั้งเดิม

การสงวนรักษาที่ดีต้องเอื้อต่อการดำรงอยู่และพัฒนาการของวัฒนธรรมด้วย คือ เมื่อเก็บครบแล้ว เจ้าของศาสตร์สามารถนำสาระนั้นไปพลิกแพลงต่อยอดแล้วเติมกลับมาได้

 

สแกนหนังสือ (ในอนาคต?)

เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ที่ได้มาจากการคุยกันเรื่องการดิจิไทซ์เอกสาร  พรรคพวกที่ชอบอ่านนิยายวิทยาศาสตร์  ได้ส่งหน้า 117-119 ของหนังสือ เรื่อง Rainbows  End แต่งโดย Vernor  Vinge หนังสือเรื่องนี้แต่งในปี ค.ศ. 2006 และได้รับรางวัล Hugo (Hugo Award for Best Novel)  นิยายยอดเยี่ยม ประจำปี ค.ศ. 2007 จับประเด็นจากการคุยและสรุปจากที่อ่านได้มีดังนี้

เนื่องจากวิธีการสแกนหนังสือโดยทั่วๆ ไปจะต้องพลิกทีละหน้าๆ และต้องแผ่หน้าหนังสือออกมาแต่ละหน้าเพื่อให้กล้องสามารถถ่ายได้

ในหนังสือเรื่องนี้  เขียนถึงการสแกนเอกสาร โดยการย่อยหนังสือ ด้วยเครื่องตัด (หญ้า) ขนาดใหญ่ ซึ่งจะตัดหนังสือย่อยออกมาเป็นชิ้นๆ ชิ้นเล็ก ชิ้นน้อย ขนาดฝ่ามือ ในขณะเดียวกันก็ใช้ลมเป่า ในที่นี้ คือ ลมดูดเข้าไปในท่อ ลมจะทำให้เศษกระดาษ (หนังสือ) พัดกระจายตัว ออกจากกัน ซึ่งเสมือนการกระจายหน้าหนังสือออกไป ปัญหาก็คือ หน้าที่กระจายออกไปเหล่านี้ มันเละหมด  จึงใช้หลักการทางซอฟต์แวร์ ทางดิจิทัลเข้ามาช่วย โดยการติดกล้องจำนวนมหาศาล ในหนังสือบอกว่าเป็นพันกล้อง  ถ่ายรูปในลักษณะที่เป็น auto high resolution ในหนังสือไม่ได้บอกรายละเอียดในส่วนนี้ไว้ ถ่ายชิ้นส่วนของหน้ากระดาษ แต่ละชิ้น ทั้งหน้าและหลัง ถ่ายไปเรื่อยๆ เพราะฉะนั้น ชิ้นส่วนกระดาษแต่ละแผ่นปลิว เข้าไปในอุโมงค์ ท่อดูดลมใหญ่ ก็จะผ่านการสแกน โดยการถ่ายรูปหลายครั้งด้วยกัน เพราะมีกล้องจำนวนมาก กล้องจำนวนมากเหล่านี้ จะ capture ภาพ พูดง่ายๆ ว่า เป็นการสแกน ขณะที่เศษกระดาษปลิวผ่านไปอย่างรวดเร็ว โดยหวังว่าจะเก็บได้เกือบหมด อาจจะ 90 หรือ 95%  อาจมีบางแผ่นที่ไม่สามารถแสดงหน้าของตัวเองให้ชัดเจนกับกล้องตัวใดตัวหนึ่งใน พันกล้อง  จะเป็นส่วนที่หลุดไป Continue reading

China-US Million Book Digital Library Project – จีน

เปิดโลก China-US Million Book Digital Library Project (MBP) ที่มหาวิทยาลัยเจ้อเจียง เมืองหังโจว ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 2-5 กรกฎาคม พ.ศ. 2549

เมื่อได้รับแจ้งว่าให้เตรียมตัวไปดูงานเกี่ยวกับการแปลงหนังสือหายากเป็นดิจิทัลที่มหาวิทยาลัยเจ้อเจียง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เนื่องจากมหาวิทยาลัยเจ้อเจียงมีโครงการใหญ่ที่เป็นความร่วมมือกับประเทศ สหรัฐอเมริกา ชื่อว่า China-US Million Book Digital Library Project หรือมีชื่อย่อว่า MBP Continue reading