ความปลื้มใจในหัวใจของคนทำงานตัวเล็กๆ

Pimrumpai

ผู้เขียนได้รับหนังสือ สรรมาฝาก จากพิมพ์รำไพ ซึ่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. พิมพ์รำไพ เปรมสมิทธ์ จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสอายุครบ 60 ปี 24 กุมภาพันธ์ 2560 ในเล่มก็เป็นประวัติของอาจารย์ ปู (ชื่อเล่น ผศ. ดร.พิมพ์รำไพ เปรมสมิทธ์) ที่เขียนเล่าให้อย่างละเอียดทีเดียว ตั้งแต่บรรพบุรุษ ยาวมาจนถึงชีวิตการศึกษา การทำงาน จนใกล้เวลาเกษียณในปี 2560

รู้จักกับอาจารย์ปู ตั้งแต่อาจารย์ปู ทำงานเป็นนักเอกสารสนเทศของศูนย์เอกสารประเทศไทย ซึ่งอยู่ภายใต้สังกัดเดียวกัน คือ สถาบันวิทยบริการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เขียนทำงานเป็นบรรณารักษ์ของหอสมุดกลาง มีช่วงที่อาจารย์ปูลาไปศึกษาต่อและกลับมาทำงานอยู่ในศูนย์เอกสารสนเทศ อีกระยะหนึ่ง หลังจากนั้น อาจารย์ปู ขอเป็นอาจารย์ที่ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทำให้ความสัมพันธ์ของเราห่างกันไป จวบจนอาจารย์ปูมารับตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการ สถาบันวิทยบริการ ช่วงปี พ.ศ. 2548 จึงเป็นการร่วมงานกันอีกครั้งหนึ่ง แม้ว่าจะเป็นเพียงช่วงสั้น เพราะในปี พ.ศ. 2549 ผู้เขียนได้ลาออกมาทำงานที่สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

ในช่วงนั้นเอง ผู้เขียนได้นำเอาโปรแกรม DSpace ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ผู้เขียนรู้จักและสนใจจากการไปอบรมหลักสูตร UN4IM – The UNESCO Training Programme for Information Management. Bangalore, India. และนำมาให้ผู้ปฏิบัติงานฝ่ายระบบ ช่วยติดตั้งและผู้เขียนก็ได้ออกแบบและทดลองใช้ จนเก็บข้อมูลประเภทวิทยานิพนธ์ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นแห่งแรกที่เกิดเป็นคลังปัญญาสถาบัน (Institutional Repository – IR) และอาจารย์ปู มีความเห็นด้วยกับการดำเนินการ IR นี้ และมีการเปิดตัวอย่างเป็นทางการ ในตอนที่เริ่มทำ IR นั้น ผู้เขียนก็ลืมไปแล้ว พูดอะไรไว้บ้าง จนได้อ่านหนังสือเรื่องที่อาจารย์ปู เขียนในโอกาสครบ 60 ปี (พิมพ์รำไพ หน้า 75)

“ในช่วงที่ทำงาน สนับสนุนงาน การจัดทำคลังปัญญา จนทำให้เป็นคลังปัญญาที่ up and running  แห่งแรกของไทย ดังที่ ฮวง สุภาพร ซึ่งเป็นแรงริเริ่มแรกเริ่ม บอกว่า “ผู้ใหญ่เล่นด้วย”

ตั้งแต่นั้นมา คำว่า คลังปัญญา ก็กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการทำ IR ในห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่งตามมา และ คุณยุพิน จันทร์เจริญสิน ซึ่งเป็นหัวหน้าศูนย์เอกสารนานาชาติ พี่บรรณารักษ์ที่ผู้เขียนเคารพเป็นอย่างยิ่ง ได้ตั้งชื่อให้เป็น คลังปัญญาจุฬา หรือ Chulalongkorn University Intellectual Repository มีคำย่อเป็น CUIR (โปรดสังเกตว่า  IR ของ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จะไม่ใช่ Institutional Repository เหมือนกับแห่งอื่นๆ แต่ใช้เป็นคำว่า Intellectual Repository)

ขอบคุณ อาจารย์ปู ที่ยังระลึกถึงผลงานที่มีส่วนสนับสนุนและมีการพูดถึงผู้เขียน ขอเก็บความภาคภูมิใจและปลื้มในหัวใจของคนทำงานตัวเล็กๆ

ซอฟต์แวร์ในการจัดการคลังเก็บเอกสารอิเล็กทรอนิกส์

ในระยะหลังมีการริเริ่มพัฒนาซอฟต์แวร์สำหรับการจัดการคลังเก็บเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ขึ้นเป็นจำนวนมาก บางองค์กรหรือหน่วยงานจัดทำขึ้นเพื่อใช้ในการสงวนรักษาเนื้อหาที่อาจจะสูญหายได้ บางหน่วยงานจัดทำขึ้นเพื่อให้สามารถเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศได้มากขึ้น ความเคลื่อนไหวที่ให้ใช้ได้อย่างเปิดกว้างนี้เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการพัฒนานี้ขึ้น การริเริ่มเอกสารดิจิทัล เช่น เอกสารก่อนการจัดพิมพ์ (pre-print) เอกสารหลังการจัดพิมพ์ (post-print) และเซิร์ฟเวอร์สำหรับจัดเก็บเอกสาร (document servers) ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นแนวทางใหม่ในวงการพิมพ์ เนื่องจากยังไม่สามารถควบคุมราคาของวารสารได้ โดยเฉพาะวารสารของหน่วยงานทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคนิค และ การแพทย์ อีกทั้งจำนวนผู้เขียนและมหาวิทยาลัยที่มีความกระตือรือร้นที่จะมีส่วนในการพิมพ์และสงวนรักษาด้วยตนเองมีมากขึ้นๆ ตัวอย่างโปรแกรมที่ช่วยสนับสนุนงานด้านนี้ได้เป็นอย่างดี ได้แก่ ล็อคคิส (LOCKSS) อีพริ้นท์ (EPrints) และ ดีสเปซ (DSpace)
Continue reading